Jak zostać psychoterapeutą uzależnień?

Kto może rozpocząć szkolenie? Wymagania brzegowe

Kryteria wejścia zostały ściśle zdefiniowane. Aby aplikować na szkolenie specjalizacyjne, kandydat musi posiadać tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera lub równorzędny uzyskany na jednym z poniższych kierunków studiów:

• Psychologia
• Kierunek lekarski
• Pedagogika i pedagogika specjalna
• Pielęgniarstwo
• Położnictwo
• Praca socjalna
• Socjologia
• Resocjalizacja
• Zdrowie publiczne
• Nauki o rodzinie

Specjalizacja ma charakter interdyscyplinarny, jednak dyplom z powyższej listy jest bezwzględnym wymogiem formalnym rozpoczęcia kształcenia w jednostkach akredytowanych.

Zakończenie szkolenia: Państwowy Egzamin Specjalizacyjny (PESoz)

Po zrealizowaniu wszystkich modułów, staży i pozytywnym zatwierdzeniu opisów przypadków klinicznych, osoba szkoląca się przystępuje do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (PESoz). Egzamin organizowany jest przez Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi i składa się z części teoretycznej (test) oraz praktycznej. Pozytywny wynik uprawnia do posługiwania się tytułem zawodowym: Specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień.

Podstawa prawna i regulacje zawodowe

Codzienność funkcjonowania i kształcenia w tym zawodzie regulują obecnie konkretne akty prawne, co porządkuje rynek usług psychoterapeutycznych. Podstawą szkolenia specjalizacyjnego jest ustawa z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. To ten dokument określa ramy programu, akredytacje jednostek oraz formę egzaminowania.

Przejście ze starych ścieżek certyfikacyjnych do nowej specjalizacji usankcjonowano w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw. Z kolei sam zakres udzielanych świadczeń, organizację lecznictwa uzależnień oraz prawa pacjenta regulują bezpośrednio: ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego oraz ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Dzięki tym aktom, psychoterapeuta uzależnień funkcjonuje dziś w czytelnym reżimie prawnym systemu ochrony zdrowia.

Kompetencje specjalisty: Co leczy i jakie posiada umiejętności?

Specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień uzyskuje szerokie uprawnienia do samodzielnego diagnozowania i leczenia. Zgodnie z wytycznymi programu CMKP, zakres jego interwencji klinicznych obejmuje znacznie więcej niż tylko pracę z osobą uzależnioną od substancji.

Obszary pracy klinicznej (co leczy specjalista):

• Zaburzenia używania substancji psychoaktywnych: alkohol, narkotyki, leki, dopalacze (kategorie F10-F19 według ICD-10).
• Uzależnienia behawioralne i zaburzenia kontroli impulsów: hazard, uzależnienie od technologii cyfrowych, seksoholizm (w tym zachowania typu chemsex) (kategorie m.in. F63.0, F63.8).
• Podwójna diagnoza: prowadzenie procesu terapeutycznego pacjentów, u których uzależnienie współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi (np. zaburzeniami osobowości, depresją).
• Systemy rodzinne: psychoterapia osób uwikłanych w destrukcyjne relacje z osobą uzależnioną (współuzależnienie), praca z dorosłymi dziećmi alkoholików (DDA) i osobami z rodzin dysfunkcyjnych (DDD), a także praca z dziećmi i młodzieżą obciążoną ryzykiem FASD (spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych).

Kluczowe umiejętności nabywane podczas specjalizacji:

• Samodzielne przeprowadzanie diagnozy nozologicznej oraz psychoterapeutycznej.
• Prowadzenie psychoterapii indywidualnej, grupowej oraz rodzinnej/par w oparciu o podejście integracyjne i metody o udowodnionej skuteczności (np. dialog motywujący, terapia poznawczo-behawioralna).
• Wdrażanie programów ograniczania używania substancji (np. Program Ograniczania Picia - POP, program CANDIS dla użytkowników przetworów konopi) oraz redukcji szkód.
• Wykonywanie interwencji kryzysowej, w tym profesjonalna ocena ryzyka suicydalnego.
• Opiniowanie sądowe i sporządzanie ekspertyz na potrzeby instytucji publicznych.

Możliwości i rynek pracy

Uzyskanie państwowego tytułu specjalisty systematyzuje standardy świadczenia usług i stanowi pełne uprawnienie do samodzielnego prowadzenia procesu psychoterapii. Absolwenci znajdują zatrudnienie w poradniach leczenia uzależnień, na oddziałach dziennych i stacjonarnych, a także w ośrodkach pracujących metodą społeczności terapeutycznej (w tym w ramach kontraktów z NFZ). Kwalifikacje te pozwalają również na prowadzenie prywatnej praktyki psychoterapeutycznej, gdzie średnie rynkowe stawki za sesję kształtują się na poziomie od ok. 180 PLN do ok. 250 PLN.

Wykaz podmiotów akredytowanych do prowadzenia szkolenia znajduje się bezpośrednio na stronach instytucji państwowych.

Lista ośrodków posiadających akredytację Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego: Wyszukiwarka placówek CMKP.