Coach
Specjalizacja *Coach* to profesja, która nie jest uregulowana formalnie, a zatem nie posiada ustawowych regulacji.
W Polsce oraz na całym świecie zawód coacha nie podlega regulacjom prawnym, co skutkuje brakiem obowiązkowego wymogu posiadania certyfikatów do wykonywania tego zawodu. Niemniej jednak, posiadanie akredytacji od renomowanych organizacji jest istotne dla potwierdzenia jakości świadczenia usług, przestrzegania zasad etyki i profesjonalizmu.
Najbardziej znane i rozpoznawalne certyfikaty coachingowe pochodzą od międzynarodowych federacji:
1. Akredytacje ICF (International Coaching Federation)
ICF jest uważane za największą organizację zajmującą się coachingiem na świecie. Proces certyfikacji odbywa się na trzech poziomach:
- ACC (Associate Certified Coach) – wymaga ukończenia minimum 60 godzin szkoleń oraz 100 godzin praktyki coachingowej.
- PCC (Professional Certified Coach) – wymaga intensywniejszego kształcenia, tj. minimum 125 godzin oraz 500 godzin praktyki.
- MCC (Master Certified Coach) – to najwyższy poziom, który wymaga 200+ godzin szkoleń oraz ponad 2500 godzin praktyki.
- Sprawdź szczegóły na stronie międzynarodowej ICF
2. Akredytacje EMCC (European Mentoring and Coaching Council)
EMCC skupia się na standardach europejskich, często akcentując aspekt mentorskiego podejścia oraz rozwój w pracy. Poziomy akredytacji obejmują:
- Foundation (podstawowy) - 50 godzin i 5 klientów + dodatkowe wytyczne,
- Practitioner (praktyk) - 100 godzin i 10 klientów,
- Senior Practitioner (starszy praktyk),
- Master Practitioner (mistrzowski).
3. Certyfikacja ICC (International Coaching Community)
ICC proponuje intensywne kursy oparte na podejściu behawioralnym i systemowym. Certyfikat I stopnia (ICC International Coaching Certification) cieszy się międzynarodową rozpoznawalnością.
4. Certyfikaty Izby Coachingu
To polska instytucja, która określa krajowe standardy, akredytując szkoły coachingu oraz wydając akredytacje dla poszczególnych coachów (Akredytowany Coach Izby Coachingu).
Jak można uzyskać certyfikat?
Aby zdobyć akredytację ICF, EMCC lub ICC, należy zrealizować program w akredytowanej szkole coachingu (np. CoachWise, Meritum, PwC Academy), która uczy kompetencji zgodnych z danymi organizacjami, a następnie przejść przez proces certyfikacji, który obejmuje:
- Ukończenie kursu (liczba godzin zgodna z wymaganiami).
- Sesje z mentorem (Mentor Coaching).
- Nagrania sesji z klientami.
- Egzamin praktyczny lub teoretyczny.
Wybór certyfikatu zależy od tego, czy coach preferuje standardy globalne (ICF), europejskie (EMCC), czy krajowe (Izba Coachingu).
Jak zostać Coachem – przewodnik po ścieżce kariery:
- Wykształcenie początkowe:
- Zalecane kierunki studiów to psychologia, socjologia, zarządzanie lub inne dziedziny związane z osobistym rozwojem.
- Jednak instytucje szkoleniowe nie wymagają ukończenia jednolitych studiów magisterskich.
Kursy i szkolenia:
- Nie istnieją ustawowo wymagane kursy do wykonywania zawodu coacha.
- Standardy branżowe sugerują ukończenie kursów coachingowych, które mogą obejmować zarówno zajęcia praktyczne, jak i teoretyczne podstawy pracy coacha.
- Przykłady szkoleń to kursy w zakresie coachingu interpersonalnego, coachingu kariery czy programy akredytowane przez organizacje międzynarodowe.
- Warto podkreślić, że certyfikacja odbywa się przez organizacje branżowe, a nie przez organy państwowe.
Superwizja:
- Brak formalnych wymagań dotyczących superwizji w zawodzie coacha.
- Choć nie jest to wymóg ustawowy, superwizja może być standardem w niektórych organizacjach coachingowych, co może sugerować konieczność regularnego uczestnictwa w sesjach superwizyjnych.
Podsumowując, warto zauważyć, że nieuregulowanie ustawowe zawodu coacha stwarza większą swobodę w wyborze ścieżki kariery, ale również podnosi ryzyko różnorodności kompetencji. Osoby poszukujące coacha powinny szczególnie zwracać uwagę na posiadane certyfikaty oraz doświadczenie potencjalnych kandydatów.
Nie ma państwowego egzaminu dla coacha. Osoby pełniące ten zawód mają możliwość uzyskania certyfikatów wydawanych przez organizacje branżowe, które organizują własne kursy oraz procesy certyfikacji. Przykładem może być certyfikacja udzielana przez International Coach Federation (ICF), która opracowuje szczegółowe wytyczne dotyczące tej dziedziny, nie wymagając przystąpienia do egzaminu państwowego.
Kluczowe kroki do uzyskania certyfikacji:
- Wybór akredytowanej szkoły/kursu: Największym uznaniem cieszą się kursy akredytowane przez międzynarodowe organizacje, takie jak International Coaching Federation (ICF) czy European Mentoring and Coaching Council (EMCC).
- Szkolenie i praktyka: Ukończenie co najmniej 60-200 godzin szkoleń teoretycznych i praktycznych. Następnie konieczne jest udokumentowanie pracy z klientami (np. 100 godzin dla certyfikatu ACC ICF).
- Mentor Coaching: Proces certyfikacji zazwyczaj wymaga odbycia przynajmniej 10 godzin mentor coachingu, co oznacza pracę z doświadczonym coachem, który ocenia kompetencje przyszłego coacha.
- Egzamin: Pomyślne zdanie egzaminu teoretycznego (np. CKA w ICF) oraz ocena nagrań sesji praktycznych.
Zgodnie z regulacjami w Polsce, nie istnieje bezpośrednia ustawa regulująca działalność coacha. W odniesieniu do sektora coachingowego, nie ma aktu prawnego, który ustanawiałby zasady wykonywania tej profesji. W związku z tym, z tematyką tą związane są różne standardy branżowe oraz programy certyfikacyjne. Zgodnie z klasyfikacją zawodów, zawód coacha nie figuruje w aktywnych kategoriach, co jedynie potwierdza brak regulacji prawnych związanych z tym zawodem. Nie ma również oficjalnej instytucji państwowej.
Coach wspiera swoich klientów w osiąganiu celów zawodowych i osobistych, zwiększaniu samoświadomości oraz pokonywaniu przeszkód. Obszary działalności obejmują rozwój kariery (liderstwo, efektywność), życie osobiste (relacje, pewność siebie, równowaga) oraz modyfikację nawyków. Coach pomaga w planowaniu, motywacji oraz transformacji.
Główne obszary działalności coacha:
- Coaching Kariery i Biznesowy: Wsparcie w zakresie rozwoju zawodowego, awansu, zmiany ścieżki kariery, poprawy efektywności pracy, zarządzania zespołem, przywództwa oraz budowania strategii działania.
- Life Coaching (Coaching Życiowy): Praca nad poczuciem własnej wartości, pewnością siebie, wyznaczaniem życiowych celów, równowagą między życiem prywatnym a zawodowym, zarządzaniem czasem oraz radzeniem sobie ze stresem.
- Coaching Relacji i Komunikacji: Doskonalenie relacji interpersonalnych, umiejętności komunikacyjnych oraz rozwiązywanie konfliktów.
- Coaching Transformacyjny i Rozwojowy: Intensywna praca nad zmianą przekonań, odkrywanie potencjału, rozwój osobisty oraz zmiana tożsamości.
- Coaching Operacyjny: Skupia się na bieżących zadaniach, planowaniu działań oraz realizacji konkretnych projektów.
Coach nie jest terapeutą ani mentorem; nie przeprowadza diagnoz ani nie udziela porad, lecz poprzez odpowiednie pytania wspiera klienta w samodzielnym poszukiwaniu rozwiązań.
Osoby zatrudnione jako coache mają możliwość znalezienia pracy w różnych branżach, takich jak szkolenia, coaching indywidualny lub grupowy, w instytucjach edukacyjnych, poradniach czy organizacjach non-profit (NGO). W kontekście pracy w szkołach szczególnie istotna jest Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. 2017, poz. 59), która określa zasady zatrudniania pracowników dydaktycznych.
